c làm cho ông rất khó thở. 
Giáo sư ướt đẫm mồ hôi. Tim đập thình thịch. Tay chân run rẩy. 
Càng đi xa, chuyển động trong hành lang chật hẹp càng khó khăn. Nhưng giáo sư nghe thấy con dế trũi bị rớt lại phía sau. Điều đó làm ông hy vọng sẽ chạy thoát. 
Tiếng động của cuộc đuổi bắt mỗi lúc một nhỏ dần. 
Con dế trũi bị rớt lại ở đâu đó phía sau rất xa. 
"Thoát rồi! Chạy thoát được rồi!" - Ivan Germogenovich thở hồi hộp. 
Tỳ khuỷu tay và đầu gối xuống đất, ông rán sức bò. Đang theo đà chạy, đầu ông bỗng đập vào đất. Không còn lối đi tiếp nữa. Đường hầm ngầm bị cụt. 
Ivan Germogenovich rùng mình. 
"Không lẽ lại chết ở đây. Rồi thì ai sẽ cứu Karik và Valia?". 
Mình đẫm mồ hôi, ông hấp tấp sờ soạng trong bóng tối. Nhưng chỗ nào tay ông cũng đụng phải vách đất dày đặc. 
Biết làm sao đây? 
Ông ngồi trong hang như trong một cái bẫy. Phía sau, con dế trũi đang đuổi tới, phía trước là vách dày đặc. 
Phải làm gì đây trong tình cảnh không lối thoát này? 
Ivan Germogenovich cảm thấy nổi gai ốc khắp thân mình, chân tay lạnh toát, miệng khô đắng. 
Giáo sư cương quyết tự bảo: 
- Không thể thế được! Để rồi xem ai sẽ thắng ai! Mày là một con vật to khỏe. Nhưng tao là một con người. Tao sẽ chiến đấu với mày và sẽ chiến thắng. 
Một giờ đồng hồ trước đây Ivan Germogenovich có thể dí chết con dế bằng một ngón tay, còn bây giờ thì phải thu thập hết sức lực mà cũng không dám nói chắc kết quả cuộc chiến ra sao. 
Ivan Germogenovich quay người lại, nép sát mình vào bức vách đất dày đặc cuối hang, chĩa cây giáo ra phía trước. 
Giáo sư nói to: 
- Tao sẽ đâm thẳng vào đầu não ở dưới mắt mày. 
Nhưng một ý nghĩ hiện trong đầu làm ông rùng mình. 
"Nếu giết chết con dế rồi thì làm sao ta thoát khỏi nơi đây? Nó sẽ đút nút đường hầm ngầm bằng cái xác khổng lồ. Làm sao dẹp được con quái vật ấy ra khỏi đường đi?". 
Tuy nhiên chẳng có thời gian để suy nghĩ kỹ. 
Tiếng động dưới đất mỗi lúc mỗi to hơn. Còn dế đã lại rất gần. 
Một hai phút trôi qua. 
Ivan Germogenovich vung cây giáo, thét lên, cố dùng tiếng thét làm con dế mất tinh thần. 
- Cút đi, cút đi. 
Đất đổ ầm ầm. Tiếng sột soạt dội theo bức vách. Những cái râu rậm rạp của con dế vươn tới giáo sư sờ soạng đầu ông và vai ông trong bóng tối. Ivan Germogenovich nhảy lùi lại, dùng cây giáo đánh liên hồi vào đầu con quái vật. 
- Này! Này! Này - Giáo sư thét lên giọng khản đặc. 
Con dế không ngờ gặp phải đòn tấn công như vậy. Nó bò lui trở lại. 
- Có thế chứ! - Ivan Germogenovich reo lên, dũng cảm xông vào quân địch. 
Con dế giơ những cái râu ra. Giáo sư thẳng tay đập vào nó, vừa quát tháo om sòm, vừa đuổi theo con vật trong đường hầm. 
Ông đập cây giáo liên hồi vào đầu con dế, cố đâm trúng mũi nhọn vào đầu nó. Đột nhiên con dế thụt đầu vào tấm lá chắn và cây giáo đập vào cái mái bằng sừng chẳng làm suy suyễn gì cả. Con quái vật dừng lại. Rõ ràng cây giáo không làm cho nó e ngại nữa. Giáo sư hiểu rằng ông đã thua trận. 
Con dế vung vẩy những cái chân, chuyển sang tấn công. Bây giờ giáo sư lại buộc phải rút lui. 
Hoa cây giáo lên, ông chậm chạp lui về phía cuối đường hầm, cho đến lúc chạm phải bức tường rắn chắc phía sau. 
"Thế là hết!" - Ivan Germogenovich nghĩ. 
Mệt mỏi nhắm mắt lại, ông gục đầu xuống và co tròn mình lại. 
Chợt ông nghe thấy tiếng động ầm ầm ở trên đầu, trần của cái hang kêu răng rắc tựa như bị khoan từ phía trên. Đất đá rơi xuống đầu Ivan Germogenovich. 
Cái trần vỡ ra. Trong hang thoáng hiện ra ánh sáng mờ và giáo sư nhìn thấy mảnh trời xanh ở phía xa. Nhưng ngay lập tức một cái gì đó ở phía trên giống như vỏ trái đậu khổng lồ tụt xuống đường hầm che khuất khe hở. 
- Cái gì thế này? - Giáo sư kêu lên, ôm vỏ trái đậu bằng hai tay. 
Vỏ đậu rung rinh và nhanh chóng nhô lên phía trên. Giáo sư chỉ hiểu được một điều: Vỏ đậu này đến từ chỗ có ánh nắng mặt trời và ông phải ra khỏi lòng đất cùng với nó, tới nơi có ánh sáng. 
Ông quặp chặt chân tay vào vỏ đậu và ngay lúc đó bay vụt từ lòng đất lên như một cái nút chai. 
Mặt trời làm ông chói mắt. Giáo sư nheo mắt lại, ông sung sướng reo lên: 
- Thoát rồi! Thoát rồi! 
Nhưng ông chưa kịp buông tay ra thì một sức mạnh nào đó không hiểu nổi ném ông lên cao rồi quật xuống dưới, rồi lại lên cao, lại xuống dưới. 
Giáo sư bị bắn lên như một quả bóng rồi lại rơi xuống đất. 
Cần phải nhanh chóng thoát khỏi cái vỏ đậu hay nhảy nhót này. Giáo sư buông tay ra. Quay tròn trên không trung, ông rơi xuống đất lăn lông lốc trên những hòn đá. Bị rơi quá mạnh, giáo sư ngất đi trong giây lát. 
Khi Ivan Germogenovich tỉnh dậy, cái đầu tiên ông trông thấy là một con vật khổng lồ màu xanh. 
Nó đứng gần ông, dang những cái chân dài phủ đầy gai giống như những chiếc đinh thúc ngựa. 
Những cái ống chân khỏe mạnh, vươn cao quá thân mình và gấp khúc lại thành những tam giác đều, cái đuôi dày và cong của nó giống như vỏ trái đậu nằm trên mặt đất. Cái đuôi còn dài hơn cả chính con vật. 
Ivan Germogenovich chống khuỷu tay ngồi dậy: 
- À, ta hiểu rồi. Chính là ta đã túm vào cái đuôi này. Thật là cái đuôi tuyệt diệu! 
Nghe thấy tiếng giáo sư, con vật quay cái đầu có miệng rộng hoác về phía ông và rung rinh bộ râu dài ngoẵng. 
Ivan Germogenovich lịch sự hỏi: 
- Ông thuộc họ nào thế, thưa vị cứu tinh của tôi? 
Con vật màu xanh bóng tựa như phủ một lớp sơn mài động đậy những cái chân. 
Giáo sư reo lên: 
- A! Ta biết ông là ai rồi! Ông nghe tôi bằng cái chân phải không? Thế thì tôi hiểu. Ông chính là con cào cào xanh. Xin cảm ơn ông bạn thân mến! Cảm ơn đã cứu tôi thoát nạn. 
Con cào cào lại động đậy những cái chân. Những cái khe dùng để nghe nằm dọc theo những chân trước quay về phía giáo sư. Rõ ràng con cào cào đang lắng nghe. 
Bây giờ thì giáo sư hiểu được hết những gì đã xảy ra. 
Vào thời gian này trong năm, những con cào cào cái khoan đất để dấu trứng của mình thật sâu. Vào mùa xuân, những ấu trùng cào cào nở ra. Chúng bò lên mặt đất, ăn sâu, bướm vào ruồi. 
May cho giáo sư, con cào cào cái khoan đất đúng vào chỗ con dế đã dồn ông vào. 
Nhưng con cào cào chưa kịp đặt trứng vào đó. 
Ivan Germogenovich chạm phải chỗ đẻ trứng làm con cào cào sợ hãi. Vì thế nó vội vã rút khỏi lòng đất cái đuôi đẻ trứng của mình. 
Ivan Germogenovich vui vẻ nói: 
- Xin hãy tha lỗi cho tôi đã quấy rầy bạn. 
Con cào cào nhảy lên. Xòe những cánh lấp lánh dưới ánh mặt trời, bay biến vào rừng cỏ xanh. 
- Vĩnh biệt! Chúc lên đường may mắn! - Ivan Germogenovich gọi với theo vừa vẫy tay từ giã. 
Giáo sư còn lại một mình. Ông đứng, nhìn khắp xung quanh, tay vuốt chòm râu bạc. 
Ivan Germogenovich lẩm bẩm: 
- Tuy vậy không biết chú ngựa xanh này đã lôi ta đến đâu vậy? Cái hồ nước bây giờ ở đâu? Làm sao đến đó được? Cần phải đi về phái tay phải hay tay trái? 
Xung quanh rừng cây rì rào. Nhưng chỉ bây giờ giáo sư mới nhận ra rằng cánh rừng này khác hẳn với rừng cỏ rậm. 
Cây cỏ ở đây không có thân cong giống như cây tre. Loại thân dài vươn mãi lên cao như những cây nến khổng lồ. 
Giáo sư nhìn lên những tán cây, chớp mắt ngạc nhiên. Những cái mũ màu trắng khổng lồ lắc lư tít trên cao. Mỗi cái cây giống như một cây sào dài có một cái mũ lông khổng lồ màu trắng chụp lên trên. 
Ivan Germogenovich nheo mắt: 
- Những cây gì thế này? 
Ông bước lại gần những thân cây rồi bỗng đứng sững lại như trời trồng. Ngay trước mắt ông một đám lông trắng, tựa như đám mây dứt khỏi ngọn cây rồi đột nhiên biến mất tựa như tan biến trong không khí. 
Giáo sư nhún vai. Ông không hiểu gì hết. 
Một ngọn gió thổi vào lưng ông và ngay lúc đó những cái đỉnh trắng tách khỏi thân cây từ từ trôi trong không trung. 
Bất ngờ từ đâu đó ở trên cao một hạt nặng hình bầu dục rơi xuống chân Ivan Germogenovich. 
Giáo sư cúi xuống. 
Từ đỉnh chóp của hạt nhô ra một cái roi mỏng manh. Trên roi này phất phơ cái dù lông trắng. 
Giáo sư reo lên: 
- À, hiểu rồi! Đây chính là... Thế mà mình không đoán ra ngay. 
Ông nhanh nhẹn chạy lại một cây cao nhất, ngẩng đầu lên ngắm nghía nó từ ngọn đến rễ. 
- À, ra thế! Tuyệt thật. Hôm này mình may mắn quá. 
Giáo sư xốc lại bộ quần áo mạng nhện trên người cho chặt hơn, nhảy lên bám vào thân cây. 
Thân cây khá to. Giáo sư ôm không hết. Nhưng ông vừa đụng vào nó thì cảm thấy lòng bàn tay và đầu gối dính vào thân cây. 
Ivan Germogenovich lẩm bẩm: 
- Không sao cả, cốt sao lên được khoảng giữa cây, lúc đó mọi việc sẽ dễ dàng hơn. 
Phải khó khăn mới nhấc được chân tay lên, mình đẫm mồ hôi, miệng thở phì phò, giáo sư leo lên giống như con ruồi bò trên băng giấy có keo. 
Thoạt đầu leo lên rất khó khăn, nhưng càng lên cao, thân cây càng nhỏ hơn, chuyển động cũng dễ dàng hơn. Gió đung đưa thân cây. Ivan Germogenovich mắt không dám nhìn xuống đất, cũng bị đung đưa theo. Đã tới đỉnh thân cây - cái mũ lông màu trắng. 
Giáo sư với tay chuẩn bị chuyển từ thân cây sang tán cây thì bỗng có vật gì mềm mại trước qua tay ông. 
Ivan Germogenovich ôm chặt lấy thân cây. Xung quanh ông đột nhiên vang tiếng cánh vỗ, không khí rền vang tiếng động. Trước mắt giáo sư, những con vật có cánh chập chớn lướt qua. 
Giáo sư sợ quá rụt cổ lại. Ông buồn rầu tự nghĩ: 
"Quân ăn cướp! Chắc chúng sẽ ăn thịt mình thôi!" 
Tuy nhiên sau khi nhìn kỹ con vật có cánh, ông yên tâm ngay. 
- Úi chà! Sao hôm nay mình nhát gan quá thế! - Ivan Germogenovich thở phào nhẹ nhõm. 
Những con vật quay trong xung quanh cái cây, dang những cái chân dài và mỏng manh trong không trung, rung rinh đôi cánh cứng và trong suốt. 
Những cái đuôi dài của chúng chạm vào mặt giáo sư, trượt khắp thân mình ông. 
- Con thiêu thân! Đây chỉ là những con thiêu thân thôi mà! - Ivan Germogenovich lẩm bẩm, bám chặt những cái lá trên tán cây, bình tĩnh leo lên ngọn cây kỳ lạ. 
Những con thiêu thân mới thoạt trông tưởng như to lắm. Nhưng thực ra chúng chỉ lớn hơn giáo sư một chút. Nó trông có vẻ to lớn chỉ vì ở phía sau chúng có những sợi chỉ đuôi đang phấp phới. Những cái đuôi này có cái giống như cái đĩa, có cái giống như cái compa, cái nào cũng dài gấp đôi thân hình con thiêu thân. 
Giáo sư nghĩ: 
- Úi chà, chúng nhảy múa ghê chứ! Chẳng lẽ trời sắp tối rồi hay? 
Ivan Germogenovich leo lên tán 